‘Als ze me uitwijzen, koop ik een blaffer’

Kevin, een jonge Hondurees, vluchtte drie jaar geleden naar de VS. Daar leeft hij nu met de vrees uitgewezen te worden, zoals meer dan 40.000 migranten zonder papieren al overkwam sinds Donald Trump aan de macht is. Velen wagen de reis niet meer. Maar blijven is meestal evenmin een optie.

De Standaard – 25 juli 2017

schoenmaker

lees verder via De Standaard

Tegucigalpa ‘Ik hoor dagelijks verhalen over razzia’s op de werkvloer, in de supermarkt, bij mensen thuis.’ Nelly werkt in Honduras met gedeporteerde minderjarigen. Ze heeft veel vrienden die naar de VS gemigreerd zijn. Zo hoort ze zowel wat in Honduras als in Amerika leeft. ‘In verschillende staten voelen latino’s zich opgejaagd en leven ze ondergedoken. Sommigen durven niet meer te gaan werken, anderen houden hun kleuters thuis of schuilen bij de buren.’

Tijdens zijn campagne beloofde Donald Trump de elf miljoen migranten zonder papieren in de VS het land uit te wijzen, en een muur te bouwen langs de 3.326 kilometer lange grens met Mexico. Vijf dagen na zijn inauguratie ondertekende hij de Executive Order die zijn campagnebeloftes moest waarmaken.

Dat is vandaag zes maanden geleden. Zijn ambitieuze muur en andere voorstellen in het uitvoeringsbevel konden de reality check niet zonder aanpassingen doorstaan. Toch kan Trump zich al op de borst kloppen. Homeland Security liet weten dat ze honderd dagen na het decreet al 41.318 migranten zonder papieren heeft gearresteerd, 38 procent meer dan tijdens dezelfde periode in 2016, hoewel ook Obama toen al volop mensen terugstuurde.

Nelly wijst op een ander opmerkelijk gevolg van Trumps beleid. ‘Veel Hondurezen die van plan waren te vluchten, blijven nu.’ Het deportatiebeleid van de Amerikaanse president heeft een sterk afschrikkingseffect.

Dat blijkt ook uit de cijfers. Sinds Trump aan de macht is, verminderde het aantal arrestaties aan de Mexicaanse grens met bijna 60 procent. Volgens de Customs and Border Patrol geeft dat aan dat minder mensen de reis naar het noorden wagen. Mexico deporteert 56 procent minder migranten, hoewel het zijn deportatiecapaciteit opdreef en migranten het land vaker als eindbestemming kiezen.

In de armen van de drugskartels

Wat migranten ook afschrikt, is dat de prijs van de reis naar het noorden verdubbeld is. Bovendien is de tocht veel gevaarlijker geworden. Afpersingen, verkrachtingen, ontvoeringen en massamoorden komen nu nog vaker voor dan vroeger. Paradoxaal genoeg drijft dat vele migranten net in de armen van de beruchte Mexicaanse drugskartels die grotendeels verantwoordelijk zijn voor de terreur onderweg.

Kevin*, een jongeman van 23 en vroeger lid van een bende in Honduras, vluchtte drie jaar geleden naar de VS. ‘Mijn reis was een hel. Dat ik nog leef, lijkt een mirakel.’ Begin deze maand betaalde hij 10.000 dollar aan een drugskartel om zijn broertje en neefje te laten overkomen. ‘Je kunt maar beter meteen degenen betalen die de route controleren. Ik wou niet dat ze hetzelfde meemaakten als ik.’

Kleinere mensensmokkelaars houden het voor bekeken wegens te gevaarlijk. Zoals de 47-jarige José, die nu brood verkoopt op een dorpsmarktje in Centraal-Honduras. Hij raadt toekomstige migranten aan goed na te denken voor ze vertrekken.

Zestien moorden per dag

In een land waar 65 procent van de bevolking in armoede leeft en 63 procent geen of precair werk heeft, was vertrekken voor velen de enige hoop op een menswaardig leven. In Tres de Mayo, een van de gevaarlijkste en armste wijken van de Hondurese hoofdstad Tegucigalpa – de ene taxichauffeur wil me niet brengen, de andere twijfelt – ontmoet ik vier teruggestuurde jongemannen die ooit naar de VS trokken ‘omdat hier geen werk is’.

‘Soms vinden we een dagje werk tegen de helft van het minimumloon. Amper genoeg voor rijst, bonen en de bus, laat staan om je gezin te onderhouden. Door Trumps beleid zullen nog meer mensen zoeken naar werk dat er niet is. Velen zullen voor weinig geld werken, of een uitweg zoeken in criminaliteit. De armoede en het geweld zullen toenemen.’

Honduras is een van de gevaarlijkste landen ter wereld zonder oorlog. Elke dag worden gemiddeld zestien mensen vermoord, slechts 4 procent van de misdaden wordt bestraft. Veel Hondurezen – soms hele families – vluchten voor hun leven na doodsbedreigingen, afpersing of gedwongen rekrutering van bendes. Terugkomen is geen optie, dan sterven ze, zeggen de vier jongemannen.

Dat weet Kevin ook. Hij vluchtte naar de VS na doodsbedreigingen van de politie en van straatbendes. ‘Wanneer ze me uitwijzen, is het eerste wat ik doe een blaffer kopen.’

Op dezelfde markt als waar ik de ex-mensenhandelaar José ontmoet, spreek ik met een marktkramer. Straatbendes vermoordden onlangs zijn zoon en bedreigden zijn dochter. Zij woont nu in New York. Ze is bang dat de bendes haar zullen vinden. Daarom durft ze niet meer terug naar Honduras, maar ze durft evenmin asiel in de VS aan te vragen. ‘Als mensen die voor hun leven vluchtten, uitgewezen worden, kunnen ze niet meer terug naar waar ze vandaan kwamen. De meesten maken meteen rechtsomkeert, terug naar de VS’, verzekert zowat iedereen me. Of ze kopen een wapen, zoals Kevin.

‘Welke alternatieven hebben de mensen nog voor wie vluchten de enige hoop was om te ontkomen aan het geweld?’, vraagt Andrés Celis, het hoofd van de VN Vluchtelingenorganisatie in Honduras. ‘Dit is de impact van een restrictiever migratiebeleid: het vergroot de spanningen in Honduras.’

Tijdelijk afschrikeffect

Trumps buitenlands beleid helpt geenszins om die spanningen te ventileren. In zijn begrotingsvoorstel voor 2018 stelt hij voor om de economische steun voor Honduras met 31 procent terug te schroeven en de nadruk op militaire steun te leggen. Volgens de denktank Washington Office on Latin America (WOLA) zou dat desastreuze gevolgen hebben voor de programma’s die net de oorzaken van migratie aanpakken.

Voor talrijke Hondurese gezinnen maakt niet de buitenlandse of regeringssteun het tastbare verschil om rond te komen, maar het geld dat de naar schatting 1 miljoen Hondurese migranten in de VS jaarlijks naar hun familie overschrijven. In 2016 waren die transfers goed voor bijna 4 miljard dollar, veertig keer meer dan de steun van de Verenigde Staten datzelfde jaar. De Hondurese economie is sterk afhankelijk van die geldtransfers. Met 18 procent van het bnp zijn ze de grootste bron van buitenlandse deviezen. Een vermindering in die transfers, door deportaties of belastingen bijvoorbeeld, impliceert niet alleen meer armoede voor de bevolking, maar ook een devaluatie van de lokale munt. Opnieuw met desastreuze gevolgen.

Die cocktail maakt van Honduras een land onder hoogspanning. Geweld en armoede, de ingrediënten die Hondurezen doen migreren, dreigen toe te nemen onder Trumps immigratiebeleid. Het afschrikkingseffect werkt maar tijdelijk. Zolang er in eigen land geen hoop is, zullen mensen die elders zoeken. Kevin, de vier gedeporteerde jongens en de mensensmokkelaar zeggen allemaal hetzelfde: ‘Trump mag zijn muur nog zo hoog maken, migratie kan hij niet tegenhouden.’

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s